Beleggingsverzekeringen en successieplanning

Doorheen de jaren is het landschap van verzekeringsproducten en juridische constructies sterk gewijzigd. Wanneer het enigszins mogelijk is, wensen velen daarbij ook een successieregeling te treffen.

Dat de huidige tekst van de Vlaamse Codex Fiscaliteit heel wat stof zal doen opwaaien, staat buiten kijf. Zo werden er de voorbije maanden heel wat partijtjes “armworstelen” bekampt tussen de verschillende instanties. Het Vlaamse decreet van 23 december 2016 heeft alvast de eerste brandjes geblust. Hierna volgen enkele situaties waarin helderheid werd gecreëerd.

Levensverzekering op 2 hoofden

Niet zelden willen gehuwden eerst een onderlinge successieplanning op hun vermogen uitwerken en pas later naar hun kinderen regelen. Het afsluiten van een levensverzekering met 2 verzekeringsnemers en 2 verzekerden biedt hier soelaas.

Laten we het illustreren aan de hand van een voorbeeld. Roger en Denise, gehuwd met scheiding van goederen, onderschrijven samen een levensverzekering. De verzekerde is de langstlevende van hen beiden, terwijl hun kinderen Floor en Kevin als begunstigde worden aangeduid. Wanneer Roger als eerste komt te overlijden, dan blijft de polis verder bestaan waarbij Denise de enige verzekeringnemer wordt. Het louter overlijden van één van u beiden geeft hier geen aanleiding tot een uitkering. Bij deze techniek beschermt men zichzelf indien de andere echtgenoot zou vooroverlijden. Immers, Denise verkrijgt als langstlevende alle rechten op het verzekerd kapitaal en heeft dan de keuze om de polis te behouden of af te kopen.

 

Verzekeringsnemers Roger (A) & Denise (B)
Verzekerden Roger (A) & Denise (B)
Begunstigde bij louter overlijden van A /
Begunstigde bij louter overlijden van B /
Begunstigde bij het laatste overlijden van A & B Kinderen Floor & Kevin (C)

 

Hoe dient dit nu behandeld te worden op vlak van erfbelasting bij het eerste overlijden? Maart vorig jaar bevestigde de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) dat de overdracht van rechten aan de langstlevende kwalificeert als een aanwas. Opvallend is dat Vlabel hierbij geen onderscheid maakte naargelang het huwelijksstelsel (scheiding van goederen of gemeenschapsstelsel). Echter, Vlabel was namelijk van mening dat niet de langstlevende echtgenote, maar wel de begunstigden (Floor & Kevin in ons voorbeeld) bij het eerste overlijden erfbelasting verschuldigd zijn, en dit over de helft van de afkoopwaarde. Ook al vindt er nog geen uitkering plaats bij het eerste overlijden, Vlabel vond het blijkbaar voldoende dat de begunstigde in de toekomst een geldsom zou kunnen krijgen, maar mogelijks dus ook niet. Deze zienswijze botste dan ook op veel kritiek.

Na heel wat heisa werd er in december een oplossing ingevoerd. Voortaan vindt de belastingheffing plaats op het moment van effectieve uitkering of afkoop. De kinderen zullen dan toch geen erfbelasting meer moeten betalen als ze het kapitaal niet effectief ontvangen. Hernemen we even ons voorbeeld. Wanneer Denise de levensverzekering behoudt, dan wordt het kapitaal bij haar overlijden uitgekeerd aan haar kinderen Floor en Kevin. Zij zullen erfbelasting verschuldigd zijn over het verkregen kapitaal. In het geval dat Denise enkele jaren na het overlijden van haar echtgenoot overgaat tot afkoop van de polis, dan zal zij erfbelasting dienen te betalen. In de situatie waarbij Roger en Denise elk de helft van de premies hebben betaald, nemen wij aan dat de helft van de waarde belastbaar is.

Wettelijk stelsel en AAB- Polissen

 

Ook heeft het Vlaams decreet een effect op de levensverzekeringen met AAB-configuratie, met één verzekeringsnemer en één verzekerde. Nemen we even volgende situatie: Het echtpaar Rik en Maria is gehuwd onder het wettelijk stelsel. Rik (A) sluit een levensverzekering af op zijn hoofd ten gunste van zijn echtgenote (B), een klassieke AAB polis. De premies werden telkens gefinancierd via de gemeenschappelijke zichtrekening. Bij het latere overlijden van mijnheer ontvangt mevrouw een kapitaal daar ze in de polis als begunstigde werd aangeduid. Ingevolge de wet is de helft van het overlijdenskapitaal dat mevrouw ontvangt onderworpen aan erfbelasting. Daar bestaat geen twijfel over.

Maar wat als Maria eerst overlijdt? Is er in deze situatie ook erfbelasting verschuldigd en wat is dan de grondslag? Er wordt immers bij haar overlijden niks uitgekeerd. Tenslotte is mijnheer de verzekerde en hij leeft nog. De verschillende federale belastingdiensten en Vlabel raakten het na heel wat getouwtrek maar niet eens. Zo was de federale belastingdienst van mening dat de helft van de afkoopwaarde aan erfbelasting onderworpen is daar het een gemeenschappelijk goed betreft. De federale rulingdienst aanschouwt de levensverzekering op het hoofd van de overlevende echtgenoot dan weer als een eigen goed, ook al werd deze gefinancierd vanuit de gemeenschap. Ingevolge deze zienswijze zou de afkoopwaarde volledig aan erfbelasting ontsnappen. Vlabel hield er op haar beurt nog een andere mening op na.

Het nieuwe Vlaamse decreet van 23 december 2016 maakt dan ook een einde aan deze wedstrijd tussen de kemphanen. Voortaan is het zo dat de polis die verder loopt op naam van de overlevende echtgenoot (Rik) slechts voor de helft aan erfbelasting onderworpen is als, en op het moment waarop, hij ook effectief een uitkering krijgt of de verzekering afkoopt.

Of dit principe ook geldt voor alle AAB polissen is nog niet duidelijk. Denk maar aan de beroepsmatig afgesloten pensioencontracten zoals IPT’s, groepsverzekeringen…

Verzekeringsgift

Volledigheidshalve melden we ook nog kort even de verzekeringsgift. Het gaat hierbij om de situatie waarbij iemand de gelden die hij via een tak 21/23- verzekering aanhoudt, wenst te schenken aan een derde. In plaats van de polis af te kopen en de geldsom te schenken, worden alle rechten van de verzekeringsnemer overgedragen aan de begunstigde. Onderstaande tabel zal het illustreren.

  Oorspronkelijk Na de verzekeringsgift
Verzekeringsnemer Ouder A Kind B
Verzekerde Ouder A Ouder A
Begunstigde Kind B Kind B

De vraag rees of er in dergelijke situatie nog erfbelasting verschuldigd kan zijn. Ook hier biedt het nieuwe Vlaamse decreet een antwoord. Concreet werd er bepaald dat de begunstigde – bij de uitkering ingevolge het overlijden van de verzekerde – nog erfbelasting dient te betalen over de meerwaarde indien er bij de schenking effectief schenkbelasting werd betaald.

Bijvoorbeeld: Moeder Annie schenkt een tak 21-verzekering ter waarde van € 100 000 aan haar dochter Evy met betaling van schenkbelasting. Bij haar overlijden blijkt deze verzekering echter € 125 000 waard te zijn. Evy zal een kapitaal van € 125 000 ontvangen en dient enkel nog erfbelasting te betalen over de aangroei van € 25 000.

Conclusie

De levensverzekering is zeker een interessant instrument inzake vermogensstructurering en successieplanning. Rekening houdend met het veranderende landschap dient er weliswaar gezocht te worden naar de gulden middenweg. Enerzijds kan het niet de bedoeling zijn om via de levensverzekering structureel aan erfbelasting te ontsnappen. Anderzijds mag de levensverzekering ook niet gestraft worden in vergelijking met andere instrumenten.

Het Vlaamse decreet van 23 december 2016 biedt een eerste antwoord: voortaan is er enkel erfbelasting verschuldigd bij de effectieve uitkering of afkoop. Een andere interpretatie van de tekst is niet mogelijk. Bepaalde zaken zoals de grondslag, draagwijdte kunnen echter wel nog wat verduidelijking gebruiken.

Hoe dan ook, gezien de complexe aard van deze materie kan Strategica nv u hierin bijstaan en u advies op maat verlenen. Iedere successieregeling is namelijk maatwerk.

Beleggingsverzekeringen en successieplanning
Strategica - Successieplanning icoon

U heeft met zorg uw vermogen opgebouwd. En ooit komt het moment dat u het gaat overdragen.

"Dankzij Strategica staat onze financiële huishouding op punt!"
Pieters – Kallo

Schrijf u snel in voor onze nieuwsbrief


 

Hiermee aanvaard ik de Privacyverklaring van Strategica NV
Uw e-mailadres wordt uitsluitend gebruikt voor het versturen van de nieuwsbrief. 

Schrijf u snel in voor onze nieuwsbrief