Uw bedrijf schenken en toch controle behouden: hoe pakt u dit aan?

Een bedrijfsoverdracht is een proces met verschillende stappen. Ouders die de aandelen van hun familiebedrijf willen schenken aan de volgende generatie, opteren er vaak voor om deze overdracht geleidelijk aan te realiseren. Op deze manier kunnen de ouders-schenkers nog (enige tijd) de zeggenschap behouden over hun bedrijf.
Er zijn diverse juridische technieken die dit mogelijk maken. Hieronder bespreek ik er vier, die in het kader van uw persoonlijk financieel plan relevant kunnen zijn.

1. Gouden aandeel

Een gouden aandeel of golden share is een aandeel waaraan meer stemrechten worden toegekend dan het totaal aantal stemrechten dat aan de overige aandelen toebehoort. Dankzij dit gouden aandeel kunnen ouders de zeggenschap behouden over de vennootschap, ook al zijn de overige aandelen reeds geschonken aan de kinderen. Bij overlijden van de ouders zal enkel dit ene aandeel nog onderworpen zijn aan erfbelasting.
Indien de aandelen na de schenking, met instemming van de ouders, zouden worden verkocht aan derden, zal de verkoopopbrengst quasi integraal toekomen aan de kinderen.

2. Schenking met voorbehoud van vruchtgebruik

Door het vruchtgebruik voor te behouden, kan de schenker het stemrecht behouden over de geschonken aandelen. Ouders blijven zo bevoegd om (strategische) beslissingen te nemen op de algemene vergadering. De begiftigden (kinderen) verkrijgen dan de blote eigendom van de aandelen. Zij hebben geen stemrecht op de algemene vergadering, tenzij anders bepaald in de statuten. Door de blote eigendom te schenken vermijdt u dat de aandelen nog belastbaar zullen zijn in de erfbelasting bij het overlijden van de ouders-schenkers.
Als vruchtgebruikers zullen de ouders-schenkers ook verder genieten over de vruchten van de aandelen (dividenden). 
Bij een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik kunnen vruchtgebruikers niet zomaar eenzijdig beslissen om de geschonken aandelen te verkopen en vervolgens alleen beslissen over de herbelegging van de verkoopprijs. De blote eigenaars zullen moeten betrokken worden bij de verkoop van aandelen en hebben rechtstreeks recht op hun aandeel in de verkoopprijs.

3. Maatschap

De maatschap is een populair vennootschapstype om de controle te behouden over de geschonken aandelen van een familiebedrijf. Deze techniek kan u combineren met een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik of een golden share.
Een maatschap kan onder meer volgende voordelen bieden:

• Beheerbevoegdheid: ouders kunnen levenslang worden aangesteld als de facto onafzetbare zaakvoerders die het vermogen van de maatschap verder blijven beheren. Zo kunnen zij zelfs nog alleen beslissen om de aandelen van het familiebedrijf te verkopen en daarna ook alleen beslissen over de herbelegging van de gelden.

• Ruimer inkomstenbehoud: eventuele winstuitkeringen door de maatschap kunnen nog toekomen aan de ouders-schenkers. In de statuten staat het winstbegrip gedefinieerd. Dit geeft de schenkers meer mogelijkheden om inkomsten te behouden. 

• Discretie: een maatschap heeft geen neerleggings- of publicatieverplichtingen.

• Fiscale transparantie: wanneer het gaat over het normaal beheer van het familiaal vermogen, wordt fiscaal door de maatschap heen gekeken. Fiscaal wijzigt dus niets. De maatschap levert geen fiscaal voordeel op, maar ook geen fiscaal nadeel. Via een schenking vermijdt u bovendien erfbelasting.

4. Certificering via een stichting 

Certificering is een juridische techniek waarbij de eigendom van de aandelen wordt gescheiden van de zeggenschap. Hoe? Door de aandelen onder te brengen in een private stichting of een stichting administratiekantoor, die hiervoor certificaten uitgeeft. De certificaten geven recht op de economische eigendom (dividenden uitgekeerd door de familiale vennootschap). Het bestuur van de stichting heeft het stemrecht over de aandelen van het familiebedrijf. Zo bestaat de mogelijkheid voor de overdrager om de juridische zeggenschap te behouden over de vennootschap. Een andere mogelijkheid is bijvoorbeeld één kind als (opvolgend) bestuurder aan te duiden, terwijl alle kinderen evenveel certificaten verkrijgen. Het bestuur is onafhankelijk van de certificaathouders waardoor conflicten te vermijden vallen. Certificering kan bijvoorbeeld ook nuttig zijn om de continuïteit van het bedrijf te organiseren over een zeer lange termijn.

Maak de juiste keuze: laat u deskundig begeleiden

De aandelen van een familiebedrijf schenken aan de volgende generatie hoeft dus niet te betekenen dat ouders meteen de controle volledig moeten loslaten. Er zijn diverse juridische technieken die het mogelijk maken om de eigendom van de aandelen te schenken en toch nog zeggenschap te behouden over het familiebedrijf. 
Hoe kiest u de passende opvolgingsstructuur voor uw situatie? Dat hangt af van verschillende factoren, zoals de grootte van uw bedrijf, uw familiale situatie en de fiscale implicaties. De financiële, fiscale en juridische experten van Strategica denken graag met u mee hoe u via een financieel plan op maat de beste keuze maakt, voor uzelf en voor de volgende generatie.