Familiebedrijf schenken aan de volgende generatie

Stel: Na jaren hard werken bent u de trotse eigenaar van een bloeiende zaak. Uw zoon of dochter werkt mee in de vennootschap en neemt al heel wat taken van u over. Gelet op uw nakende pensioen, denkt u erover na om de aandelen van de vennootschap te schenken aan uw kind.

Indien u de overdracht niet bij leven zou regelen, zullen de aandelen toekomen aan uw wettelijke erfgenamen, voor zover geen afwijkende regeling werd voorzien. Ook zal er bij de vererving van de aandelen erfbelasting verschuldigd zijn. Indien de vennootschap voldoet aan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor het verminderd tarief in de erfbelasting, zullen de aandelen vererven aan een vlak tarief van 3%. Is dit niet het geval, dan gelden de progressieve tarieven (3%, 9%, 27%).

Door bij leven reeds een regeling te treffen, zullen de aandelen toekomen aan uw opvolger (uw zoon of dochter) én kan dit zelfs met vrijstelling van schenkbelasting. Om enige controle en/of inkomsten te behouden, kunt u bepaalde voorwaarden, lasten en modaliteiten koppelen aan de schenkingsakte.

Schenken met vrijstelling van schenkbelasting: de voorwaarden

Aandelen van een vennootschap dienen steeds geschonken te worden middels een notariële akte. In principe zal er 3% schenkbelasting moeten worden betaald.

Aandelen van een familiale vennootschap (met zetel van de werkelijke leiding in de Europese Economische Ruimte (EER)) kunnen in bepaalde gevallen echter geschonken worden met vrijstelling van schenkbelasting. We overlopen hierbij de voornaamste voorwaarden. Om zekerheid te bekomen of aan de hiernavolgende voorwaarden is voldaan, kan een voorafgaand attest worden aangevraagd bij de Vlaamse Belastingdienst.

1. Participatievoorwaarde

De aandelen die in volle eigendom toebehoren aan de schenker (en zijn familie), moeten minstens 50% van de stemrechten in die vennootschap vertegenwoordigen. Als de aandelen die in volle eigendom toebehoren aan de schenker minstens 30% van de stemrechten vertegenwoordigen, volstaat het dat

• de schenker samen met één andere aandeelhouder volle eigenaar is van de aandelen die minstens 70% van de stemrechten vertegenwoordigen.
• de schenker samen met twee andere aandeelhouders volle eigenaar is van de aandelen die minstens 90% van de stemrechten vertegenwoordigen.

2. Handelsactiveitsvoorwaarde

De vennootschap moet de uitoefening van een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwactiviteit, of van een vrij beroep tot voorwerp hebben en moet deze activiteit ook werkelijk uitoefenen (= familiale vennootschap).

Het beheer van onroerende goederen volstaat niet voor de kwalificatie als familiale vennootschap. Patrimoniumvennootschappen komen dus niet in aanmerking voor de vrijstelling van schenkbelasting.

Een holdingvennootschap kan wel genieten van de vrijstelling wanneer zij een participatie aanhoudt van minstens 30% in minstens één directe dochtervennootschap die wel als een familiale vennootschap kwalificeert.

3. Reële economische activiteit

Bovendien moet de vennootschap een reële economische activiteit hebben, wat afgeleid kan worden uit de jaarrekening en eventueel bijkomende stukken.

Vennootschappen worden geacht geen reële economische activiteit te hebben indien uit de jaarrekening van één van de voorbije drie jaar blijkt dat:

• de bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen (code 62) gelijk of lager zijn dan 1,50% van de totale activa; EN
• de terreinen en gebouwen (code 22) meer dan 50% uitmaken van het totaal actief.

Bij een holdingvennootschap worden deze parameters gecontroleerd op niveau van de volledige groep en dus op basis van de geconsolideerde jaarrekening.

De voorwaarden gedurende drie jaar na de schenking

Om de vrijstelling te kunnen behouden, moet bovendien voldaan worden aan bepaalde voorwaarden gedurende drie jaar na de schenking.

• De vennootschap blijft een familiale vennootschap (handelsactiviteitsvoorwaarde) en behoudt een reële economische activiteit gedurende drie jaar na de schenking. Er is vereist dat een activiteit ononderbroken wordt verdergezet. Het behoud van de oorspronkelijke activiteit is echter niet vereist.
• Er dient een jaarrekening te worden opgemaakt en desgevallend te worden gepubliceerd overeenkomstig de boekhoudwetgeving.
• Bij een NV mag het kapitaal niet dalen door uitkeringen of terugbetalingen. Bij een BV mag het eigen vermogen niet dalen door uitkeringen of terugbetalingen tot onder het bedrag van de tot op de datum van schenking verrichte inbrengen, zoals dat blijkt uit de jaarrekening. Gebeurt dit toch, dan zullen deze uitkeringen of terugbetalingen belast worden aan de normale schenkingstarieven.
• De vennootschap dient haar zetel van de werkelijke leiding binnen de EER te behouden.

Wanneer in de drie jaar na de schenking niet wordt voldaan aan deze voorwaarden, zal alsnog schenkbelasting verschuldigd zijn.

Schenken onder bepaalde voorwaarden, lasten en modaliteiten

Schenkingen aan kinderen zijn onherroepelijk. Gegeven is immers gegeven. Indien u alsnog enige controle of inkomsten wenst te behouden, is het aangewezen om aan de schenking bepaalde voorwaarden, lasten en/of modaliteiten te koppelen.

Zo kunt u zich bij de schenking het vruchtgebruik voorbehouden. In principe kunt u dan het stemrecht blijven uitoefenen en worden de dividenden aan u als vruchtgebruiker uitgekeerd.

Indien het begiftigde kind vóór u als schenker komt te overlijden, vallen de aandelen in principe in zijn nalatenschap en komen deze toe aan zijn erfgenamen (bv. de echtgeno(o)t(e) en kinderen). Indien dit niet gewenst is, kan in de schenkingsakte een ontbindende voorwaarde van vooroverlijden van de begiftigde worden opgenomen: in dat geval keren de geschonken aandelen onbelast terug naar uw vermogen. Deze voorwaarde kan ook optioneel worden gemaakt, zodat u de keuze heeft om bij vooroverlijden van uw kind al dan niet te opteren voor de terugkeer.

Ook kan voorzien worden in een uitsluitingsclausule, waarbij het de begiftigde niet is toegestaan om de geschonken aandelen in te brengen in een huwgemeenschap of het voorwerp te laten uitmaken van een verrekenbeding.

Op basis van een vervreemdingsverbod mag de begiftigde de aandelen niet vervreemden (verkopen, schenken, in pand geven,…), behoudens voorafgaand akkoord van de schenker. Dit verbod dient wel beperkt te zijn in tijd opdat het niet nietig zou zijn. Indien de duurtijd gekoppeld wordt aan de overlijdensdatum van de schenker is het vervreemdingsverbod geldig.
 

Strategica denkt graag met u mee

Bij de schenking van een familiale vennootschap komt veel kijken: wat is het juiste moment om de vennootschap over te dragen aan uw opvolger? Voldoet mijn vennootschap aan de voorwaarden om te schenken met vrijstelling van schenkbelasting? Welke voorwaarden koppel ik best aan de schenking opdat ik nog enige controle en/of inkomsten kan behouden? Onze Strategica-experten bekijken het graag met u. Contacteer ons vrijblijvend met uw vragen.