De Singlevermindering: single, samenwonend of it’s complicated? Wat vindt de fiscus?

Waarom is uw relatiestatus zo belangrijk?  

Laten we Marie, 62, als voorbeeld nemen. Ze heeft geen partner en geen kinderen. Haar spaargeld wil ze ooit nalaten aan haar broer, Koen, en aan haar beste vriendin, Ilse. Zonder planning gaat tot 55 % van haar vermogen naar de fiscus.  

Sinds 1 januari 2026 kan dat anders, dankzij de singlevermindering. Zo kan Marie, als ‘single’, tot € 100.000 nalaten tegen het belastingtarief dat ook voor kinderen geldt. Op voorwaarde dat ze een testament maakt, én dat ze in fiscale zin écht single is.

Wat is de singlevermindering?

Wie erft van een broer, zus, tante, neef of vriend, betaalt in Vlaanderen 25 % tot 55 % erfbelasting. Kinderen en partners betalen veel minder: 3 %, 9 % of 27 %.  

Dat verschil voelde voor veel alleenstaanden onrechtvaardig. Zij hebben vaak een even hechte band met een broer of een vriendin als anderen met hun kinderen.

De Vlaamse regering trok een conclusie. Het aandeel alleenwonenden in Vlaanderen steeg van 11,9 % in 2022 naar 14,4 % in 2024 en naar 14,9 % in 2026¹, goed voor meer dan 1 miljoen mensen. Niet al die alleenwonenden komen echter in aanmerking voor de singlevermindering: zij kunnen een partner of kinderen hebben.

De vroegere ‘vriendenerfenis' werd overigens nauwelijks gebruikt. Ze werd daarom vervangen door een ruimere regeling².

De regels in een notendop³:

• U kan als single in totaal € 100.000 nalaten tegen een verlaagd tarief: 3 % op de eerste € 50.000 en 9 % op de volgende € 50.000. Dat verlaagde tarief wordt per begunstigde apart berekend.
• De € 100.000 geldt voor de erfenis in z’n geheel. Krijgen de begunstigden samen méér, dan wordt dat bedrag verdeeld in verhouding tot wat ieder krijgt, tenzij u zelf een andere verdeling vastlegt in een testament.
• Begunstigden kunnen broers en zussen zijn, maar ook verdere familie of vrienden. Alleen natuurlijke personen komen in aanmerking: niet rechtspersonen.

De regeling geldt voor overlijdens vanaf 1 januari 2026.

Wat levert het dan concreet op? 

Stel: Marie laat € 100.000 na aan haar broer Koen.

Koen bespaart € 28.500. 

En als Marie haar € 100.000 verdeelt?  

Koen krijgt bijvoorbeeld € 70.000, Ilse € 30.000. Samen blijven ze binnen het plafond van € 100.000, en het verlaagde tarief wordt per persoon toegepast.

Geen testament, geen singlevermindering

De singlevermindering wordt nooit automatisch toegekend. Marie moet in een testament ondubbelzinnig vermelden wie van de vermindering mag genieten. Zonder zo'n testament betalen Koen en Ilse gewoon het volle tarief, ook al was de band nog zo hecht.

Drie praktische punten:

1. Duid de begunstigden duidelijk aan. Bij twijfel over wie bedoeld is, loopt het voordeel gevaar.
2. Leg eventueel zelf de verdeling vast. Krijgen uw begunstigden samen meer dan € 100.000, dan wordt het voordeel in verhouding verdeeld. Wilt u een andere verdeling, schrijf die dan ook letterlijk in uw testament.
3. De begunstigden moeten het zelf vragen. Ze doen dat in de aangifte van nalatenschap. Wie dat vergeet, kan dit in principe nog rechtzetten via een bezwaarschrift tegen de aanslag.

Het grootste risico is echter uitstel. Wie onverwacht overlijdt zonder testament, laat zijn erfgenamen acher met een nalatenschap die onnodig zwaar wordt belast.  

Maar wanneer bent u nu eigenlijk 'single' voor de fiscus? 

Hier zit de grootste verrassing. De singlevermindering is alleen bedoeld voor wie op de dag van zijn overlijden geen partner én geen (klein)kinderen4 nalaat.  

En ‘partner’ betekent in de erfbelasting⁵ meer dan u denkt:

• uw echtgenoot of echtgenote
• uw wettelijk samenwonende partner
• maar ook iemand met wie u minstens één jaar ononderbroken samenwoont en een gemeenschappelijk huishouden voert, zonder huwelijk of verklaring van wettelijke samenwoning

Woont Marie dus al anderhalf jaar samen met haar vriend Jan? Dan is ze volgens het decreet geen single meer. Strikt genomen valt de singlevermindering dan weg.

De Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) blijkt echter vrijer in de liefde dan de decreetgever.  

Vlabel aanvaardt dat het loutere bestaan van een feitelijk samenwonende partner, een stiefkind of een zorgkind de vermindering niet blokkeert6. Dat verandert echter zodra die persoon via testament iets erft aan het lage tarief voor partners en kinderen. Dan vervalt de singlevermindering, ook voor de broer en de vriendin.

Concreet betekent dat een keuze: ofwel bevoordeelt u uw feitelijk samenwonende partner, ofwel gebruikt u de singlevermindering voor anderen. Beide tegelijk lukt in principe niet.

Valkuilen:

• Ook een fictief legaat, bijvoorbeeld een begunstiging via levensverzekering, telt mee.
• Die soepelheid is een standpunt (tolerantie) van de administratie, geen wet.  
  Het standpunt werd in 2026 al twee keer aangepast en kan dus nog opnieuw veranderen.
• Wat het voordeligst is, hangt af van uw situatie.  

Voor een partner levert de gewone partnerregeling vaak meer op: vrijstelling van de gezinswoning na drie jaar samenwonen, en een voetvrijstelling op de eerste € 75.000 aan roerende goederen7. Laat het daarom per geval doorrekenen.

Een eigen lezing: woning voor de partner, singlevermindering voor de rest?

Een interessante open vraag voor de aandachtige lezer.  

Wie minstens drie jaar samenwoont, kan zijn partner de gezinswoning nalaten zonder erfbelasting8. Technisch bepaalt het decreet dat het partnertarief (tarief rechte lijn9) voor de onroerende goederen alleen wordt toegepast op de andere goederen dan de gezinswoning.

De Vlaamse Belastingdienst laat de singlevermindering pas vallen als de partner iets erft én10 daarop het lage tarief moet worden toegepast.  

Krijgt de partner uitsluitend de gezinswoning, dan wordt er op zijn erfdeel geen tarief toegepast. Volgens de letter van het standpunt zou de singlevermindering voor de broer of de vriendin dan kunnen blijven bestaan.

Wees toch waakzaam om de volgende redenen:

• Het decreet zelf sluit elke erflater uit die een partner nalaat. De soepelheid bestaat alleen dankzij het standpunt (tolerantie) van de administratie, en een rechter is daar niet aan gebonden.
• Het voordeel voor de gezinswoning bestaat juist omdat de verkrijger partner is. De administratie kan dit dus ook strenger lezen.
• De partner mag dan echt niets anders krijgen dat wel wordt belast met het tarief rechte lijn: geen inboedel, geen geld, geen begunstiging via levensverzekering enz.
• Bij een samenwoning tussen één en drie jaar werkt dit in elk geval niet: dan wordt het partnertarief wel op de woning toegepast.

Een boeiende denkpiste dus, maar vooralsnog geen veilige planning. Wie hieraan denkt, legt de vraag beter vooraf aan Vlabel voor.

Korte checklist

1. Bent u single voor de fiscus? Denk aan een samenwoning van minstens één jaar, ook zonder papieren.
2. Maak een testament en duid uw begunstigden ondubbelzinnig aan.
3. Leg eventueel zelf vast hoe de € 100.000 verdeeld wordt.
4. Hebt u een feitelijk samenwonende partner? Laat doorrekenen of de partnerregeling dan wel de singlevermindering het voordeligst is.
5. Hebt u nog een testament van vóór 2026 met een 'vriendenerfenis'? Laat het nakijken door een expert, want beide regelingen kunnen niet samen.
6. Verandert uw leefsituatie? Bekijk uw testament dan opnieuw.

De singlevermindering is een sterke regeling voor wie alleen is en zijn naasten wil bedanken. Maar ze beloont alleen wie op tijd plant. Wie niets doet, laat het voordeel liggen.

Heeft u nood aan een totaalplan die niet alleen de singlevermindering in acht neemt, maar ook alle onderdelen van een financieel plan? Dan bent u bij ons aan het goede adres.