Successieplanning tussen partners: heeft u al eens gedacht aan een beding van aanwas?

Het beding van aanwas zit in de lift. En met reden. Via een beding van aanwas is het immers mogelijk om de langstlevende te beschermen bij overlijden van de eerststervende en dit zonder schenk- of erfbelasting verschuldigd te zijn.

Wat?

Het beding van aanwas is een kanscontract (contract ten bezwarende titel) waarbij het aandeel van een welbepaald goed (bv. een beleggingsportefeuille) van de eerststervende partner onder opschortende voorwaarde van zijn/haar vooroverlijden zal aangroeien bij het aandeel van de langstlevende partner. De langstlevende verwerft met andere woorden het goed door de andere te overleven.

Waarom?

Een belangrijk voordeel is dat bij overlijden van de eerststervende zijn aandeel in het goed niet in zijn/haar nalatenschap valt. De langstlevende dient hierdoor de soms onzekere afwikkeling van een nalatenschap niet af te wachten. Het aandeel van de overledene komt immers op basis van de aanwasovereenkomst toe aan de langstlevende. Dit biedt een grotere zekerheid aan de langstlevende, zeker wanneer de familiale relaties niet optimaal zijn.

Aangezien het aandeel van de eerststervende niet in de nalatenschap valt, zal dit vrij van erfbelasting toekomen aan de langstlevende. Gezien het een contract ten bezwarende titel betreft, is er ook geen schenkbelasting verschuldigd. Let wel, indien een onroerend goed onder een beding van aanwas wordt geplaatst, zal op het moment van aanwas wel het verkooprecht verschuldigd zijn. 

Voorwaarden?

Opdat het beding van aanwas als instrument van successieplanning kan worden aangewend, dienen wel bepaalde regels te worden gerespecteerd:

• Het beding van aanwas dient te worden opgenomen in een notariële akte als het beding betrekking heeft op onroerende goederen. Voor roerende goederen volstaat een onderhandse overeenkomst.
• Het beding van aanwas mag niet een algemeenheid van goederen betreffen (bv. ‘al mijn roerende goederen’). Het voorwerp moet dus een welbepaald goed zijn, zoals bv. een aandelenpakket, een woning, een beleggingsportefeuille,…
• De kansen van de partners dienen evenwichtig te zijn. Dit betekent dat er sprake moet zijn van een gelijkaardige levensverwachting en een gelijkwaardige inleg op het moment van het sluiten van de aanwasovereenkomst. Een te groot leeftijdsverschil kan dus niet meer worden gecompenseerd door een ongelijke inleg (wat in het verleden wel vaak gebeurde). De gelijkaardige levensverwachting wordt niet enkel beoordeeld op basis van de leeftijd van de contractanten, maar er wordt ook rekening gehouden met hun gezondheidstoestand of bepaalde activiteiten die zij uitoefenen.

In een bepaalde casus aanvaardde Vlabel een leeftijdsverschil van 15 jaar. Indien de contractanten reeds een zekere leeftijd hebben bereikt, lijkt Vlabel echter minder geneigd om dergelijk groot leeftijdsverschil te aanvaarden. Bij twijfel kan best een voorafgaande beslissing worden aangevraagd. Hierbij kan het aangewezen zijn om een medisch attest toe te voegen.

• Het beding van aanwas dient betrekking te hebben op eigen goederen. Echtgenoten gehuwd onder een gemeenschapsstelsel kunnen dus geen beding van aanwas sluiten met betrekking tot een gemeenschapsgoed.
• Opdat het beding van aanwas ook uitwerking zal hebben op de goederen die in de plaats komen van het oorspronkelijk onder het beding geplaatste goed, dient zaakvervanging uitdrukkelijk te worden voorzien in de overeenkomst. Wanneer zaakvervanging zich voordoet, dient dit ook nog expliciet te worden bevestigd op het moment van de verwerving van het goed dat in de plaats komt.

Indien u de langstlevende partner wenst te beschermen via een beding van aanwas, is het van groot belang dat u zich aan de spelregels houdt bij de opmaak van de aanwasovereenkomst. Laat u hierbij dan ook begeleiden door een specialist ter zake. Onze adviseurs staan u graag bij met raad en daad.