3 belangrijke redenen om een testament op te maken

Het testament is een gekende successieplanningstechniek. U neemt als het ware het heft in eigen handen en stuurt zelf aan wat er met uw nalatenschap dient te gebeuren. Hierna bekijken we enkele situaties waarin het nuttig kan zijn om een testament op te maken.

Afwijken van het wettelijk erfrecht

Een van de meest voor de hand liggende redenen om een testament op te maken, is de wens om af te wijken van de regeling die de wet heeft voorzien.

Wanneer u feitelijk samenwoont, erft u niet automatisch van elkaar. Een testament kan dan soelaas bieden om (een deel van) uw vermogen na te laten aan uw partner. De wettelijk samenwonende partner beschikt wel over een wettelijk erfrecht, maar dit is beperkt tot het vruchtgebruik op de gezinswoning en het daarin aanwezige huisraad. Via een testament kan dit erfrecht worden verruimd, maar ook, indien gewenst, volledig worden ontnomen.

Ook vrienden, verdere familieleden of een goed doel kunnen als legatarissen worden aangeduid in uw testament.

Een testament kan ook nuttig zijn wanneer u een andere verdeling van uw nalatenschap voor ogen heeft: de juiste goederen bij de juiste persoon. Zo legateert u uw aandelen in uw vennootschap aan uw kind-opvolger en het appartement aan de kust aan uw ander kind. U kan als het ware zelf de verschillende kavels reeds samenstellen en aanduiden welk kind wat dient te krijgen.

Een gelijke verdeling van de nalatenschap tussen de kinderen is niet altijd gewenst. Wanneer de relatie met één van de kinderen verzuurd is, kan via testament worden bepaald dat dit kind enkel recht zal hebben op zijn reservatair erfdeel. Dit is het minimale erfdeel waar het kind recht op heeft en dat hem niet kan worden ontnomen. Maar ook de langstlevende echtgenoot kan via testament beperkt worden tot zijn/haar reservatair erfdeel. Dit zal meestal het geval zijn wanneer er samenloop is met stiefkinderen.

Verdeling nalatenschap fiscaal optimaliseren

In bepaalde gevallen geeft een andere verdeling dan deze door de wet voorzien, een fiscale optimalisatie.

Voor de geldende tarieven in het Vlaamse Gewest verwijzen we naar ons artikel: https://www.strategica.be/nieuws/hoeveel-bedraagt-de-erfbelasting-voor-…

We gaan uit van volgend voorbeeld. U woont in het Vlaamse Gewest en heeft een woning van € 300.000. Bij uw overlijden erft uw enige dochter deze woning en dient zij € 33.000 erfbelasting te betalen. Uw dochter heeft twee kinderen. Door in uw testament uw dochter en de 2 kleinkinderen aan te duiden als legatarissen, zal de nalatenschap gespreid worden over meerdere erfgenamen. Hierdoor worden de opklimmende tarieven in de erfbelasting doorbroken. De totale successiekost bedraagt dan nog € 18.000.

Dit is een techniek die voornamelijk wordt toegepast wanneer de tarieven in de rechte lijn gelden. In dat geval wordt de erfbelasting berekend per erfgenaam en worden de tarieven apart toegepast op het roerend en het onroerend vermogen.

Indien u geen kinderen of partner nalaat, zullen uw ouders en broers/zussen uw nalatenschap erven. Uw ouders erven aan de tarieven in de rechte lijn. Echter, uw broers en zussen erven aan (veel) hogere tarieven dan uw ouders. Tevens wordt er bij hen geen opsplitsing gemaakt tussen het roerend en het onroerend vermogen. De verschuldigde erfbelasting loopt dan ook snel op. In dit geval kan het een besparing betekenen om via testament uw gehele nalatenschap na te laten aan uw ouders aan de veel lagere tarieven in de rechte lijn. Bij een later overlijden van de ouders, zullen uw broers en zussen de (nog aanwezige) goederen afkomstig uit uw nalatenschap erven aan de tarieven in de rechte lijn. 

Sinds 1 juli 2021 kan een door u aangeduide vriend (of een familielid dat niet kan erven aan de tarieven in de rechte lijn) genieten van een vermindering in de erfbelasting. Via de zgn. ‘vriendenerfenis’ is het namelijk mogelijk om maximaal € 15.000 aan deze erfgenaam te legateren aan het tarief van 3% (i.p.v. 25%). Er zal dus nog € 450 erfbelasting verschuldigd zijn in plaats van € 3.750, hetzij een besparing van € 3.300. Voorwaarde is wel dat u deze erfgenaam op ondubbelzinnige wijze in een testament aanduidt als diegene die van de vermindering kan genieten.

Indien er meerdere personen in het testament worden aangeduid die van de vermindering kunnen genieten, zal de vermindering pro rata worden verdeeld.

U kan via testament ook uw goed hart tonen en een goed doel aanduiden als legataris. Het tarief in de erfbelasting voor legaten aan goede doelen  werd namelijk verlaagd tot 0%. De aan het goede doel gelegateerde goederen kunnen dan ook ten volle worden gebruikt voor de werking aan het goede doel.

Uw ex-partner buiten spel zetten

Wanneer u minderjarige kinderen heeft, zullen zij elk een deel van uw nalatenschap erven. Indien u gescheiden bent, is het vaak niet gewenst dat de ex-partner (en tevens ouder) via uw minderjarige kinderen enige aanspraak kan maken op uw nalatenschap.

Uw ex-partner zal echter het ouderlijk vruchtgenot over de door uw minderjarige kinderen geërfde goederen verkrijgen. Dit betekent dat uw ex-partner de inkomsten van uw vermogen mag innen en zelfs uw woning mag bewonen. Om dit te vermijden, kan u via testament het ouderlijk vruchtgenot aan uw ex-partner ontnemen. Het vruchtgenot van de geërfde goederen zal dan rechtstreeks aan uw minderjarige kinderen toekomen.

Let wel, uw ex-partner heeft wel nog het beheersrecht over de geërfde goederen. Hier kan wel via een planning op maat een mouw aan worden gepast.

Het is ook mogelijk om via een testament een voogd aan te duiden. Deze testamentaire voogd kan dan optreden wanneer de andere ouder reeds vooroverleden is en u als langstlevende ouder komt te overlijden.

Hou er rekening mee dat er erfgenamen zijn met een voorbehouden erfdeel waar niet kan van worden afgeweken. Voor een meer uitgewerkte planning via testament, staan wij u graag bij. Aarzel niet ons te contacteren voor een advies op maat.