Hervorming fiscaal gunstregime familiebedrijven: 5 relevante vragen beantwoord

De Vlaamse Regering keurde begin oktober 2025 een voorontwerp van Programmadecreet goed waaruit blijkt dat de regering het fiscaal gunstregime voor familiale ondernemingen en vennootschappen wil wijzigen. De inwerkingtreding van de nieuwe regels is gepland voor 1 januari 2026.
Als deze wijzigingen worden goedgekeurd door het Vlaams Parlement, zal dit invloed hebben op het vermogens- en successieplan van veel ondernemers. De aangekondigde wijzigingen maken dit plan complexer, maar tegelijk ook urgenter voor sommigen onder hen.
In dit artikel geef ik een antwoord op 5 veelgestelde vragen over deze fiscale hervorming voor ondernemers en hun families.

Samengevat

De Vlaamse Regering plant vanaf 1 januari 2026 een belangrijke hervorming van het fiscaal gunstregime voor familiale ondernemingen.
Het fiscaal gunstregime laat toe om aandelen fiscaal voordelig te schenken of te vererven mits de onderneming een actieve economische activiteit heeft.
Voortaan zullen residentieel vastgoed en bouwgronden niet langer in aanmerking komen voor de vrijstelling of het verlaagde tarief.
Tijdens de driejarige behoudsperiode mogen het kapitaal of de verrichte inbrengen op geen enkel moment dalen, op straffe van bijkomende erf- of schenkbelasting.
Ondernemers met een vennootschap waarin residentieel vastgoed en/of bouwgrond aanwezig is, doen er goed aan om hun situatie zo snel mogelijk te herbekijken. Vanaf 1 januari 2026 zullen zij wellicht niet meer ten volle kunnen genieten van het gunstregime.

1. Wat houdt het gunstregime vandaag precies in?

Ondernemers kunnen hun familiale ondernemingen en vennootschappen fiscaal voordelig overdragen, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Indien de wettelijke voorwaarden zijn vervuld, kunnen ze:

de aandelen schenken zonder schenkbelasting, of
ze laten vererven aan een verlaagd tarief van 3% of 7%, afhankelijk van de verwantschap.

Dit regime is bedoeld om de continuïteit van actieve familiebedrijven te beschermen.
Vennootschappen zonder reële economische activiteit (met inbegrip van zuivere patrimoniumvennootschappen) komen niet in aanmerking.

2. Waarom wil de Vlaamse Regering het gunstregime hervormen?

De Vlaamse Regering wil het systeem heroriënteren naar de oorspronkelijke bedoeling: de continuïteit van familiale ondernemingen en vennootschappen bevorderen en zo in Vlaanderen een duurzame tewerkstelling realiseren.
In de praktijk kwamen sommige vennootschappen met aanzienlijk zuiver privaat patrimonium integraal in aanmerking voor de vrijstelling of het verlaagd tarief. Vanaf 2026 zullen deze vennootschappen nog slechts gedeeltelijk in aanmerking komen voor het gunstregime.

3. Wat is de belangrijkste wijziging vanaf 2026?

De kern van de hervorming is de uitsluiting van residentieel vastgoed uit het gunstregime.
Vanaf 2026 zullen de waarde van de onroerende goederen die tot bewoning worden aangewend of bestemd zijn, en van bouwgronden, niet langer meetellen voor de vrijstelling of het verlaagde tarief.
Ook residentieel vastgoed dat onrechtstreeks via een dochtervennootschap wordt aangehouden waarvan de familiale vennootschap minstens 10% bezit, wordt uitgesloten.

Een voorbeeld: de familie Van Dessel bezit via DessoV Projects BV een bouwbedrijf en enkele verhuurde appartementen.

Als vader Paul de aandelen in 2026 schenkt aan zijn dochter Annelies, zal voor de geschonken aandelen enkel de waarde van de bouwactiviteit nog onder de vrijstelling vallen.
In de mate dat de waarde van de aandelen betrekking heeft op de waarde van de appartementen, wordt dit deel voortaan belast aan de gewone tarieven.

4. Welke voorwaarden blijven gelden na de overdracht?

Om het voordeel te behouden, moet gedurende drie jaar na de schenking of vererving voldaan blijven aan enkele continuïteitsvoorwaarden.

Zo mag het ‘kapitaal’ van de vennootschap niet dalen door uitkeringen of terugbetalingen. Voor kapitaalloze vennootschappen wordt verwezen naar het ‘eigen vermogen’. Dit laatste zou echter vervangen worden door ‘verrichte inbrengen’.
De nieuwe wet zou verduidelijken dat het kapitaal en de inbrengen in een vennootschap in de periode van drie jaar op geen enkel moment mogen dalen. Als dit toch gebeurt, moet er extra schenk- of erfbelasting worden betaald. De manier waarop die bijkomende belasting werd berekend door Vlabel zorgde voor discussies. De wettekst zal nu aangepast worden in lijn met een arrest van het Hof van Cassatie van 13 december 2024: de extra belasting moet worden berekend op het bedrag waarmee het kapitaal wordt verminderd, en dit in verhouding tot het aantal geschonken aandelen ten opzichte van het totale aantal aandelen in de vennootschap.

5. Dient u actie te ondernemen?

De hervorming dwingt ondernemers met één of meerdere vennootschappen om hun fiscale situatie te laten herbekijken. Voor sommigen kan het fiscaal interessanter zijn om de onderneming of vennootschap nog te schenken voor 1 januari 2026.

Wie zijn familiebedrijf fiscaal optimaal wil overdragen, wacht best niet af tot de nieuwe regels van kracht zijn. Mogelijks komt u later tot het besef dat u een kans heeft gemist.

Fiscale optimalisatie staat uiteraard nooit op zichzelf. Een schenking raakt niet alleen de belastingdruk, maar ook de controle over de onderneming, het vermogen van de volgende generatie, en het persoonlijk inkomen van de overdrager. Een goed financieel plan bekijkt alle puzzelstukken samen: hoe past uw bedrijfsoverdracht binnen uw totale vermogen, uw pensioenopbouw en uw familiale doelstellingen?

Een goed uitgewerkt financieel plan kan het verschil maken tussen een plan dat u gemoedsrust brengt en één dat u onverwacht duur komt te staan.

Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek