Hoe regel ik mijn erfenis als ik geen kinderen heb?

Indien u geen kinderen nalaat, dan stelt u zich mogelijk de vraag: wat zal er met uw vermogen gebeuren indien u gisteren was overleden? Een terechte vraag, waar eigenlijk elk kinderloos koppel of persoon bij dient stil te staan. Misschien wenst u niet dat die ene broer of zus een deel van uw vermogen erft. Of wenst u in de eerste plaats uw partner te beschermen. Al zorgt u er zo voor dat u de eigen familietak onterft? We geven hieronder een overzicht van de wettelijke devolutie en geven enkele vermogensplanningstechnieken mee om hiervan af te wijken.

De bestemming van uw vermogen is afhankelijk van uw samenlevingsvorm met name of u gehuwd was, wettelijk samenwonend, feitelijk samenwonend of alleenstaand(e) was voor uw overlijden.

U was gehuwd

In de eerste plaats gaan we na via welk huwelijksstelsel u gehuwd was. Voor koppels zonder huwelijkscontract, gehuwd onder het wettelijk stelsel zal de helft van het gemeenschappelijk vermogen en het eigen vermogen van uw partner de nalatenschap vormen.

Indien u geen kinderen heeft dan ontvangt de langstlevende partner de volle eigendom van het gemeenschappelijk vermogen. Voor het eigen vermogen van uw overleden partner geldt een andere regeling. Er is een eigen vermogen als uw partner reeds vermogen had opgebouwd voor het huwelijk of indien uw partner een erfenis of schenking heeft ontvangen. De langstlevende echtgeno(o)t(e) krijgt het vruchtgebruik van het eigen vermogen. Indien er nog ouders, broers of zussen zijn, ontvangen zij de blote eigendom van het eigen vermogen in onverdeeldheid.

Indien u via huwelijkscontract was getrouwd met het huwelijksstelsel van scheiding van goederen dan heeft iedere partner zijn/haar eigen vermogen. De langstlevende heeft dan louter recht op het vruchtgebruik van het eigen vermogen van de overledene. Zoals hierboven gesteld zal er een onverdeeldheid ontstaan met de familie van uw overleden partner.

Laat uw partner enkel erfgenamen tot de vierde orde (ooms, tantes, neven en nichten) na, dan zal ingevolge het nieuwe erfrecht (in werking getreden sinds 1 september 2018) de langstlevende de volle eigendom verwerven zowel van het gemeenschappelijk als het eigen vermogen, ongeacht de keuze van huwelijksstelsel.

Het is mogelijk om via vermogensplanning af te wijken van de wettelijke regels van vererving. Zo kan u uw partner véél uitgebreider beschermen, maar ook zijn of haar deel gaan beperken. Let wel, de langstlevende huwelijkspartner is steeds beschermd ten belope van het vruchtgebruik van de huisraad en de gezinswoning.

U was wettelijk samenwonend

Via uw gemeente kan u een schriftelijke verklaring van wettelijke samenwoning afleggen. Deze samenlevingsvorm biedt u enige juridische bescherming. Zo wordt het vruchtgebruik van de gezinswoning en de desbetreffende huisraad automatisch toebedeeld aan de langstlevende wettelijk samenwonende partner. Dit is de minimale bescherming van de partner met wie u samen huist. De rest van het vermogen zoals bijvoorbeeld de roerende middelen en de blote eigendom van de gezinswoning met huisraad zal worden verdeeld aan de overige wettelijke erfgenamen.

Via een testament of verzekeringstechnieken kan worden afgeweken van de wettelijke devolutie. Zo kunnen we uw partner begunstigen tot 100% van het vermogen van de erflater.

U was feitelijk samenwonend

Koppels die louter feitelijk samenwonen hebben geen erfrecht. De wetgever beschouwt deze koppels als derden tegenover elkaar. Het volledige vermogen van uw partner zal naar de familie - wettelijke erfgenamen gaan van de overleden partner. Indien u dit wenst te verhinderen, is actie ondernemen noodzakelijk.

Het is mogelijk om een uitgebreide bescherming te voorzien voor de partner met wie u feitelijk samenwoont. Zo kunt u via testament uw partner (een deel van) de erfenis toekennen al zal dit mogelijks een dure kwestie zijn. Als feitelijk samenwonenden dient u minstens één jaar ononderbroken met de erflater samen te wonen en een gemeenschappelijke huishouding te voeren, om te kunnen genieten van de meer voordelige tarieven in rechte lijn.

U bent volledig single

Indien u geen kinderen, noch een partner heeft dan stelt u zich toch misschien de vraag, wat gebeurt er met mijn vermogen als ik er straks niet meer ben? Voor wie familie nalaat en geen testament heeft opgemaakt, zal het vermogen worden vererfd aan de wettelijke erfgenamen. Er wordt een kwalificatie gemaakt van de erfgenamen via het erfrecht door de zogenaamde ordes. Binnen een bepaalde orde zijn het de erfgenamen die het dichtst in graad bij de overledene staan die een deel van de erfenis krijgen. De graad wordt bepaald door het aantal generaties tussen de personen op te tellen.

Indien u geen reservataire erfgenamen heeft (geen kinderen, noch een huwelijkspartner) dan bent u volledig vrij om uw totale vermogen toe te bedelen aan wie u wenst. Het is raadzaam om uw uiterste wilsbeschikking per testament neer te schrijven. Via testament kan u immers afwijken van de hierboven beschreven wettelijke erfopvolging.

Maatwerk

De wettelijke erfopvolging is doorgaans niet uw persoonlijke wens. Een successieplanning op maat is dan ook noodzakelijk wanneer u geen kinderen nalaat maar wel iemand in het bijzonder of meerdere andere personen wenst te begunstigen na uw overlijden en hen een hoge erfbelasting wil besparen.

Bespreek uw vragen en wensen met een financieel adviseur van Strategica om een goed beeld te krijgen van de mogelijke pistes voor uw persoonlijke situatie en hoe wij u hierin zouden kunnen bijstaan. Een eerste gesprek is volledig gratis en verbindt u nergens toe.