Schenken via een digitale bankgift: sneller, veiliger en fiscaal sluitend

De bankgift is vandaag nog steeds een bijzonder populair instrument voor wie wil schenken. Ze is toegankelijk, eenvoudig en doet precies wat ze moet doen: op een vlotte en praktische manier vermogen overdragen. Bijna iedereen die met vermogensplanning bezig is, heeft al wel eens een bankgift gedaan of ervan gehoord. Voor wie de basisprocedure nog eens wil nalezen, verwijzen we graag naar ons eerder artikel over de bankgift. 

De regelgeving rond schenkingen evolueert intussen ook verder. Zo werd de verdachte periode (= het tijdsvenster waarin een niet-geregistreerde schenking toch nog belastbaar kan worden bij overlijden) verlengd. In Vlaanderen ging de termijn op 1 januari van dit jaar van drie naar vijf jaar. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest volgde met de ordonnantie van 17 juli 2025, waardoor nu in het hele land dezelfde termijn van vijf jaar geldt.

Een vertrouwde techniek in een nieuw jasje

Maar wat minder aandacht krijgt, is dat ook de bankgift een stevige duw richting 21ste eeuw heeft gekregen dankzij de modernisering van het bewijsrecht (Boek 8 van het nieuw BW). De manier waarop we een bankgift documenteren en bewijzen, wordt immers steeds moderner. En met haar standpunt SP 22018 toont ook Vlabel zich opvallend digital minded.

Wat is er gewijzigd in de procedure van een bankgift?

De essentie van een bankgift blijft ongewijzigd: er is een overschrijving waarbij de schenker duidelijk de bedoeling heeft om te schenken (animus donandi), en de begiftigde moet deze schenking aanvaarden. Die wederzijdse toestemming wordt normaal vastgelegd in een document, de bekende pacte adjoint. Dat document zorgt voor duidelijkheid, bewijskracht en, indien nodig, een correcte fiscale verwerking.

En precies daar zien we een belangrijke modernisering: een bankgift hoeft niet langer op papier te bestaan. Het bewijsdocument kan perfect digitaal worden opgesteld, ondertekend, verstuurd en, indien gewenst (of nodig), nadien ook elektronisch worden geregistreerd. De combinatie van een digitaal ondertekende pacte adjoint en de bankuittreksels volstaat voortaan om een geldige bankgift te bewijzen.

Nu ook de fiscus elektronische documenten en digitale handtekeningen erkent, is het digitale traject voor een bankgift niet alleen mogelijk, maar in de meeste gevallen ook gewoon de beste keuze.

Vormen elektronische documenten en digitale handtekeningen een geldig bewijs bij een bankgift?

Waar we vroeger klassiek werkten met een brief die netjes werd uitgeprint, ondertekend (= de ‘natte’ handtekening), in een omslag gestoken en via aangetekende zending verstuurd, mag het vandaag allemaal een stuk eenvoudiger. Het nieuwe bewijsrecht in Boek 8 BW en de praktijk van de fiscale administratie erkennen dat een bewijsdocument bij een bankgift heus niet meer op fysiek papier hoeft te staan. 

De wet definieert een ‘geschrift’ breed als volgt: ‘elk geheel van leesbare tekens dat wordt bewaard op een drager waarvan de inhoud niet zomaar kan worden gewijzigd’. Een papieren brief past in die definitie, maar net zo goed een PDF, e-mail, sms of WhatsApp-bericht. Zolang de inhoud achteraf niet ongemerkt kan worden aangepast, beschouwt de wet dit als een volwaardig geschrift. Met andere woorden: een pacte adjoint in PDF is prima, een bevestiging via e-mail kan dat ook zijn, en zelfs berichten via WhatsApp of sms zijn, in bepaalde omstandigheden, niet noodzakelijk uitgesloten.

Maar een geschrift alleen volstaat niet: bij een bankgift moet het bewijsdocument ook ondertekend zijn. En ook daar heeft de modernisering haar werk gedaan. De wet erkent dan ook drie types elektronische handtekeningen:

1. de gewone elektronische handtekening, zoals een ingescande handtekening, het typen van een naam onder een e-mail of een handtekening op een touchscreen;

2. de geavanceerde elektronische handtekening, waarbij het systeem de identiteit van de ondertekenaar controleert (bijvoorbeeld via DocuSign, ValidSign of SignRequest);

3. de gekwalificeerde elektronische handtekening, de meest beveiligde variant, met eID of Itsme.

Voor een pacte adjoint volstaat een geavanceerde handtekening (bijv. via DocuSign), al biedt Itsme of eID nog net dat extra beveiligingsniveau.

En hoe zit het met e-mails, sms’en of WhatsAppberichten? Strikt juridisch valt daar wel voor te pleiten, maar in de praktijk blijft dit voorlopig nog te onzeker om als degelijk bewijs in een professionele planning te dienen. Better safe than sorry.

De wet vraagt daarnaast ook dat er evenveel ‘originelen’ zijn als er partijen zijn. In een digitale context betekent dat simpelweg dat schenker en begiftigde toegang hebben tot hetzelfde ondertekende document. De traditionele papieren exemplaren met blauwe balpen kunnen dus zonder schuldgevoel worden vervangen door een digitale map op de computer of in de cloud.

Kortom, het nieuwe bewijsrecht, de praktijk en het standpunt 22018 van Vlabel aanvaarden vandaag zowel de digitalisering van de drager (het document zelf) als van de handtekening. 

Wat zijn de voordelen van elektronische registratie van een bankgift?

Kort gesteld, het kan snel, veilig en à la minute.
Ook de registratie heeft namelijk een digitale sprong gemaakt. Waar men vroeger afhankelijk was van de post, het kantoor Rechtszekerheid, of de notaris, kan een pacte adjoint sinds 1 mei 2022 ook gewoon online worden geregistreerd via MyMinfin. Dat gaat verrassend eenvoudig: u laadt het ondertekende document op, doorloopt enkele stappen en ontvangt daarna het registratierelaas in uw Ebox.

Voorwaarde is wel dat het bewijsdocument (en bijlages) in één PDF-bestand wordt opgeladen, met de handtekening van zowel schenker(s) als begiftigde(n), of die nu manueel dan wel elektronisch zijn geplaatst. 

Let dus wel op bij handelingen ‘in extremis’: pas wanneer uw document effectief voldoet aan alle wettelijke voorwaarden, zal het worden geregistreerd. Daarbij is het in de praktijk ook zo dat wanneer u buiten de kantooruren registreert, u pas de op de eerstvolgende werkdag uw effectieve registratiedatum krijgt. In Brussel en Wallonië vindt de registratie trouwens pas plaats na betaling van de schenkingsrechten.

Is het nuttig om een bankgift digitaal te ondertekenen en elektronisch te registreren?

Eigenlijk gaat het om meer dan gemak. 
Nu digitale documenten en handtekeningen aanvaard worden, is het alleen maar logisch dat ook de praktijk en de adviseurs mee opschuiven. Van onze bankapp tot de belastingaangifte, alles wordt vandaag digitaler en sneller, dus waarom zouden we bij schenkingen halsstarrig vasthouden aan papier en poststempels? 

Dat betekent niet dat iedereen zomaar in één richting wordt geduwd. Een goede vermogensplanning blijft maatwerk. We kijken nog altijd naar de specifieke situatie, het comfortgevoel en de mogelijkheden van elke klant. Maar mits goed advies blijft het wel de logische stap vooruit.

In de praktijk zijn er bovendien heel wat situaties waarin de digitale bankgift echt het verschil maakt. Denk maar aan schenkingen op afstand, bijvoorbeeld wanneer kinderen in het buitenland wonen of wanneer betrokkenen niet zomaar naar elkaar toe kunnen. Ook bij beperkte mobiliteit (bijvoorbeeld bij ziekenhuisopname, senioren of tijdelijke immobiliteit) is digitaal ondertekenen een optie. Geen brieven die heen en weer moeten, geen risico dat iets verloren gaat en geen afhankelijkheid van fysieke afspraken.

Tot slot is de digitale werkwijze bijzonder handig wanneer tijdsdruk speelt. Soms moet een schenking gewoon snel worden opgemaakt, ondertekend en geregistreerd. ’s Nachts aankloppen bij uw notaris om een neerlegging onder de minuut te doen, kan natuurlijk nog altijd, maar ook in deze uitzonderlijke gevallen biedt het digitale proces nu ook net die snelheid en zekerheid die papier misschien niet altijd kan garanderen.
De bankgift is dus mee met haar tijd en dat maakt schenken eenvoudiger dan ooit.