Attest voor schenking familiale ondernemingen of aandelen van familiale vennootschappen

Om vooraf zekerheid te krijgen over die vrijstelling, kunt u bij VLABEL een testattest aanvragen. Daarmee beoordeelt VLABEL vooraf of uw onderneming of vennootschap voldoet aan de voorwaarden van het gunstregime.

Een positief attest zou u in principe de nodige fiscale zekerheid moeten geven. In de praktijk bleek dat echter niet altijd zo te zijn. VLABEL beschouwde zo’n attest namelijk als louter indicatief. Daardoor kon de Vlaamse Belastingdienst bij de latere registratie van de schenkingsakte alsnog beslissen dat de vrijstelling niet van toepassing was en toch schenkbelasting heffen.

Het hof van beroep te Gent heeft die werkwijze nu teruggefloten.

Eerst groen licht, drie maanden later toch 3% schenkbelasting

In deze zaak had VLABEL vóór de schenking een positief attest afgeleverd. Daarin werd bevestigd dat aan alle voorwaarden voor de vrijstelling was voldaan.

Drie maanden later kwam VLABEL bij de registratie van de schenkingsakte terug op die beslissing en hief het alsnog 3% schenkbelasting. Volgens VLABEL was het eerdere attest slechts een richtinggevend advies. Na een grondiger onderzoek zou bovendien zijn gebleken dat de vennootschap enkel managementactiviteiten uitoefende.

Het hof van beroep te Gent volgde die redenering niet.

Volgens het hof mocht de belastingplichtige erop vertrouwen dat het positieve attest een definitieve toezegging inhield, zolang de omstandigheden tussen het afleveren van het attest en de schenking niet gewijzigd waren.

VLABEL kan dus niet eerst een beperkt onderzoek uitvoeren en vervolgens bij de registratie van de schenking een grondiger onderzoek voeren om op haar eerdere beslissing terug te komen. Het risico van een onvoldoende grondige controle bij de aanvraag van het attest ligt bij VLABEL, niet bij u als belastingplichtige.

Een positief attest is meer dan een advies

Het hof benadrukt bovendien dat een positief attest niet zomaar een ‘indicatief advies’ is.

Is uw dossier volledig en correct, vindt de schenking kort na het attest plaats en zijn de relevante omstandigheden niet gewijzigd? Dan moet VLABEL de toegekende vrijstelling respecteren.

Komt de administratie bij ongewijzigde omstandigheden toch terug op haar beslissing, dan kan dat een schending van het vertrouwensbeginsel vormen.

In deze zaak was de 3% schenkbelasting dan ook ten onrechte geheven en moest VLABEL die terugbetalen.

Sinds 1 januari 2026 ook wettelijk verankerd

De feiten uit deze zaak dateren van vóór 1 januari 2026. Sindsdien is die rechtszekerheid bovendien uitdrukkelijk in de wet opgenomen.

Het nieuwe artikel 3.21.0.0.1/1 VCF bepaalt dat het voorafgaande attest bindend is voor de Vlaamse Belastingadministratie.

Deze bepaling geldt voor authentieke schenkingsakten die vanaf 1 januari 2026 worden verleden.

Wat na de Septemberverklaring van 2026?

Ook na de Septemberverklaring van 2026 blijft het gunstregime voor de schenking en vererving van familiale ondernemingen en vennootschappen overeind.

Dat betekent dat familiale ondernemingen en vennootschappen die aan de voorwaarden voldoen nog steeds kunnen genieten van een vrijstelling van schenkbelasting. Bij vererving blijft het verlaagde tarief van 3% in rechte lijn en tussen partners en 7% voor andere erfgenamen behouden.

Voor ondernemers die nadenken over de overdracht van hun familiebedrijf blijft tijdige successieplanning dus bijzonder relevant.

Wenst u ook een financieel totaalplan?  

Neem dan zeker contact op met ons. Onze experten bekijken het graag.