Uw familiale onderneming schenken zonder schenkbelasting? Het kan!

Om ondernemers te stimuleren de overdracht van hun familiale onderneming of vennootschap naar de volgende generatie reeds bij leven te organiseren, voorziet de Vlaamse decreetgever in een vrijstelling (0%) van schenkbelasting. Indien het familiebedrijf niet werd geschonken, dan geldt er onder dezelfde voorwaarden een verlaagd tarief in de erfbelasting van 3% voor een vererving in rechte lijn of tussen partners* en van 7% tussen andere personen.

In het belang van uw persoonlijk financieel plan, is het verstandig om tijdig na te denken over uw successie en zo de schenk- en erfbelastingen maximaal te beperken. Het loont dan ook de moeite te onderzoeken of uw onderneming aan de voorwaarden voldoet voor een schenking als familiale onderneming. 

* Onder partner verstaan we de echtgenoot, wettelijk samenwonende partner of feitelijk samenwonende partner na 3 jaar samenwoning.

Twee voorwaarden voor 0% schenkbelasting

Onder ‘familiale onderneming’ verstaan we de uitbating als natuurlijk persoon (= eenmanszaak). Om een familiale onderneming te kunnen schenken aan 0%: 

• moet er op het ogenblik van de schenking sprake zijn van persoonlijke exploitatie en
• moeten de activa beroepsmatig geïnvesteerd zijn.

Onroerende goederen die hoofdzakelijk voor bewoning aangewend of bestemd zijn, komen niet in aanmerking.

Voorwaarde 1: persoonlijke exploitatie

Een familiale onderneming is een nijverheids-, handels-, ambachts-, of landbouwbedrijf of een vrij beroep, dat door de schenker of zijn partner, al dan niet samen met anderen, persoonlijk wordt geëxploiteerd en uitgeoefend. 

Bijvoorbeeld: een kledingwinkel die in eigen naam of in naam van de partner wordt uitgebaat.

Hoe controleert de Vlaamse Belastingdienst deze voorwaarde? Via de laatste aangifte of het laatste aanslagbiljet van personenbelasting van de schenker of zijn partner. In een recente casus had een schenker geen inkomsten van een eenmanszaak vermeld in zijn aangifte personenbelasting. De rechtbank van eerste aanleg te Gent oordeelde in die zaak op 7 december 2022 dat de inschrijving in de KBO, de betaling van sociale bijdragen en getuigenverklaringen onvoldoende bewezen dat de schenker de onderneming daadwerkelijk exploiteerde.

Voorwaarde 2: beroepsmatig geïnvesteerde activa

De geschonken goederen kunnen maar in aanmerking komen voor de vrijstelling indien deze beroepsmatig geïnvesteerd zijn in de familiale onderneming. Het kan gaan over zowel onroerende als roerende goederen, zoals machines, het bedrijfsgebouw, het cliënteel, ...

Ook om deze voorwaarde te controleren, gebruikt de Vlaamse Belastingdienst de laatste aangifte of het laatste aanslagbiljet voor personenbelasting van de schenker of zijn partner.

Geen onroerende goederen hoofdzakelijk voor bewoning aangewend of bestemd

De vrijstelling geldt evenwel niet voor overdrachten van onroerende goederen die hoofdzakelijk voor bewoning zijn bestemd of worden aangewend. Op die manier wil de decreetgever voorkomen dat zuiver privaat patrimonium, zonder enig bedrijfsdoel, kan worden geschonken aan 0% schenkbelasting. Een landbouwhoeve kan bijvoorbeeld worden vrijgesteld voor het beroepsmatig gebruikte gedeelte. Indien het woongedeelte mee wordt geschonken, is daarvoor geen vrijstelling van toepassing.

Het Hof van Beroep te Gent besliste op 25 april 2023 in een concreet geval dat de begrippen “aangewend” en “bestemd” onafhankelijk van elkaar moeten worden beoordeeld: 

• Het begrip “aangewend” slaat op het feitelijk gebruik van het onroerend goed. 
• Het begrip “bestemd” refereert naar het gebruik waarvoor het onroerend goed is bedoeld.

Zo komt een appartement dat stedenbouwkundig bestemd is voor bewoning volgens het Hof niet in aanmerking, ook al wordt dit feitelijk gebruikt als advocatenkantoor.

Vraag vooraf een attest aan

Om te weten of uw onderneming aan de voorwaarden voldoet om te kunnen schenken aan 0%, kan u bij de Vlaamse Belastingdienst een voorafgaand attest aanvragen. Is dit het geval, dan kan u dat grote besparingen opleveren. Zo kan een landbouwer bijvoorbeeld een landbouwbedrijf samen met alle landbouwgronden in privébezit schenken zonder schenkbelasting. 

Persoonlijke ondersteuning met kennis van zaken

Onze financiële experten beheersen de wetgeving inzake schenk- en erfbelasting tot in de kleinste details. Zo bent u altijd verzekerd van correct persoonlijk advies bij het regelen van uw nalatenschap.  Wijzigt de wetgeving of verandert er iets in uw persoonlijke situatie? Dan kunt u op ons blijven rekenen om uw persoonlijk financieel plan aan te passen zodat u op schema blijft om uw verwachtingen op lange termijn waar te maken.