Vermijd erfbelasting dankzij de doorgeefschenking

Update artikel: 12/06/2025

Met een successieplan op maat kunt u beter sturen wat er met uw nalatenschap gebeurt en kunt u ook voorkomen dat uw dierbaren zich blauw betalen aan erfbelasting.

Maar wat als de overledene niets heeft geregeld of daartoe niet meer in staat was door bijvoorbeeld wilsonbekwaamheid? In dit artikel bespreken we de mogelijkheid om een nalatenschap te verwerpen of de erfenis door te geven aan uw (klein-)kinderen via een doorgeefschenking.

De nalatenschap verwerpen is een alles-of-nietsverhaal

Voorbeeld: Vader Jos komt te overlijden. Zijn nalatenschap bestaat uit een woning van € 500.000 en een zichtrekening met een waarde van € 400.000. Gezien Jos geen testament heeft opgemaakt en zijn zoon Marc de enige erfgenaam is, komen de woning en de zichtrekening in volle eigendom toe aan Marc. De door Marc te betalen erfbelasting bedraagt € 147.000.

Door de nalatenschap via testament over meerdere erfgenamen (bv. de kleinkinderen) te spreiden, worden de progressieve tarieven in de erfbelasting doorbroken, met een lagere successiekost tot gevolg. Maar Jos is overleden zonder een testament te hebben opgemaakt.

Om toch een spreiding van de erfenis te bekomen, kan Marc overwegen om de nalatenschap te verwerpen. Hierdoor zal zijn aandeel in de nalatenschap toekomen aan zijn kinderen middels plaatsvervulling (erfenissprong). Ervan uitgaande dat Marc 3 kinderen heeft, betekent dit een totale successiekost van € 63.000. Een vermindering van maar liefst € 84.000!

Wat als Marc toch nog wenst te beschikken over de gelden op de zichtrekening? Het is helaas niet mogelijk om een nalatenschap gedeeltelijk te verwerpen. Het is een alles-of-nietsverhaal: ofwel aanvaardt u de gehele nalatenschap ofwel verwerpt u deze in zijn totaliteit.

De doorgeefschenking biedt meer flexibiliteit

Wenst u een deel van de nalatenschap te behouden maar toch ook al uw kinderen te bevoordelen, dan kunt u sinds 1 september 2018 in Vlaanderen gebruik maken van de doorgeefschenking.

En dit is populair. Zo werd in 2024 een recordbedrag van bijna 374 miljoen euro kosteloos doorgeschonken in Vlaanderen. De details hierover kan u lezen in dit artikel in De Tijd. 

Maar wat is een doorgeefschenking precies?

In geval van een doorgeefschenking aanvaardt de erfgenaam de nalatenschap van de overledene, maar heeft hij of zij de mogelijkheid om een (deel van) de geërfde goederen (of een waarde die overeenstemt met die van de geërfde goederen) door te schenken aan de volgende generatie en dit met een gehele of gedeeltelijke vrijstelling van schenkbelasting.

Om van deze vrijstelling te kunnen genieten, dient aan een aantal voorwaarden te zijn voldaan. De voornaamste zijn de volgende:

• De nalatenschap is opengevallen in het Vlaamse Gewest;

• De schenker heeft zijn aandeel in de nalatenschap verkregen aan de tarieven die gelden in rechte lijn en tussen partners;

• De schenking gebeurt aan de afstammelingen van de schenker;

• De schenking dient binnen het jaar na het overlijden te gebeuren bij notariële akte;

• De schenking is niet onderworpen aan een opschortende termijn of voorwaarde;

• Bij de schenking van een onroerend goed moet de schenker dit goed minstens voor een deel uit de nalatenschap hebben verkregen. Onroerende goederen die niet behoorden tot de nalatenschap, kunnen niet geschonken worden met vrijstelling van schenkbelasting. Deze beperking geldt niet voor de schenking van roerende goederen. Een roerend goed dat geen deel uitmaakte van de nalatenschap kan vrij van schenkbelasting worden geschonken, voor zover aan alle voorwaarden is voldaan.

• Op het moment van de schenking dient de Vlaamse erfbelasting reeds te zijn betaald.

De vrijstelling van schenkbelasting is bovendien begrensd. Zo zal schenkbelasting verschuldigd zijn indien de waarde van de geschonken goederen hoger is dan de brutowaarde van de met erfbelasting belaste goederen (bv. wanneer de goederen in tussentijd in waarde zijn gestegen). Op het surplus zal nog schenkbelasting moeten worden betaald. Ook indien de schenkbelasting hoger is dan de eerder betaalde erfbelasting, dan zal dit saldo nog verschuldigd zijn. 

Stel uw successieplanning niet uit

Het is raadzaam om de verdeling van uw nalatenschap niet over te laten aan uw erfgenamen en tijdig een successieplan op te maken, binnen een ruimer financieel plan op maat. Zo behoudt u zelf de controle over uw vermogen en kunt u een maximale bescherming inbouwen voor uw dierbaren. Strategica werkt graag voor u, op maat van uw wensen, een fiscaal doordachte successieplanning uit. Contacteer ons voor een vrijblijvende kennismaking om na te gaan welke meerwaarde we u kunnen bieden. Of neem deel aan een gratis infosessie over vermogens- en successieplanning in uw buurt.