Beperk controlebehoud bij maatschap om erfbelasting te vermijden

De schenking van vermogen aan kinderen kan een belangrijke stap zijn in de vermogensplanning van een gezin. De ongecontroleerde overdracht van dit vermogen zou echter kunnen leiden tot onverstandig financieel gedrag bij de begiftigden. Zo kunnen ouders bezorgd zijn dat hun kinderen het vermogen op korte termijn zouden verbrassen (Ferrari-syndroom).
In een eerdere bijdrage lichtte ik de combinatie van een maatschap en een levensverzekering al uitgebreid toe. In dit artikel ga ik dieper in op het controlebehoud bij een maatschap en de invloed ervan op eventuele erfbelasting.

Maatschap als fiscaal interessant controlemiddel

Door het tussenschuiven van een maatschap kunnen ouders een opsplitsing maken tussen eigendom en zeggenschap. Ouders kunnen zo eigendom overdragen aan hun kinderen en toch een zekere zeggenschap behouden over het geschonken vermogen. Denken we bijvoorbeeld aan de aandelen van een familiale vennootschap of roerende beleggingen. Dit stelt ouders in staat hun kinderen geleidelijk aan op een verantwoorde manier te leren omgaan met het familievermogen. 
Een maatschap is een vennootschap waar weinig dwingende wettelijke regels aan verbonden zijn. Het is dan ook mogelijk een regeling op maat uit te werken, onder meer voor het bestuur en de algemene vergadering. Een maatschap kan worden opgericht via een onderhandse akte (voor zover geen onroerende goederen worden ingebracht). De ouders kunnen dan worden aangesteld als de facto niet-afzetbare statutaire zaakvoerders die het ingebrachte (en weggeschonken) vermogen beheren. De zaakvoerders moeten wel handelen in het belang van alle vennoten, en niet louter in hun eigen belang. Anders kan een statutaire zaakvoerder toch afgezet worden door de rechtbank wegens wettige reden, al moet deze zaakvoerder het dan wel erg bont maken. Een afzetting doet zich immers nauwelijks voor in de praktijk.

Ook op fiscaal vlak is een maatschap interessant, want een maatschap voor het beheer van familiaal vermogen is niet onderhevig aan vennootschapsbelasting. 

Toch erfbelasting indien te veel controlebehoud?

De Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) heeft zich al in meerdere voorafgaande beslissingen uitgesproken over het gebruik van een maatschap in het kader van een familiale regeling. De meeste voorafgaande beslissingen in dit kader draaiden positief uit. 
In enkele beslissingen oordeelde Vlabel echter dat het gebruik van de maatschap als planningstechniek fiscaal misbruik vormt. Zo waren er recent drie negatieve beslissingen: Vlabel oordeelde telkens dat er sprake was van een schenking onder opschortende voorwaarde of termijn van het overlijden van de schenker, waardoor er toch erfbelasting verschuldigd is bij het overlijden van de schenker op basis van artikel 2.7.1.0.3, 3° VCF (in combinatie met de antimisbruikbepaling).
Het Hof van Beroep te Gent heeft echter in een arrest van 1 december 2020 deze al te ruime interpretatie van artikel 2.7.1.0.3, 3° VCF door Vlabel vernietigd in een concrete casus. Ook in de rechtsleer wordt de zienswijze van Vlabel bekritiseerd. Zelfs een verregaand controlebehoud bij een schenking doet geen afbreuk aan het feit dat er sprake is van een onmiddellijke eigendomsoverdracht.

Waar ligt de grens?

Om mogelijke discussies met Vlabel na het overlijden van een schenker te vermijden, is het aangewezen de bevoegdheden van de schenkers te beperken. Het is echter niet duidelijk waar precies de grens ligt vooraleer Vlabel oordeelt dat het controlevoorbehoud te verregaand is. Wil u helemaal zeker zijn over de beoordeling door Vlabel in uw concrete situatie, dan zal u een voorafgaande beslissing moeten vragen bij Vlabel.

Kies voor zekerheid: laat u deskundig begeleiden

Een maatschap is een nuttig instrument binnen vermogensplanning, al ziet Vlabel niet graag dat de schenkers al te veel controle behouden. In geval van excessieve controle zal Vlabel – ten onrechte – alsnog erfbelasting heffen. Om discussies met Vlabel te vermijden, is het dan ook van belang om ervoor te zorgen dat de schenkers niet als alleenheersers kunnen worden beschouwd. 

Volledige zekerheid is enkel mogelijk door een voorafgaande beslissing aan te vragen bij Vlabel. De financiële en fiscaal-juridische experten van Strategica zijn perfect geplaatst om u hierin te adviseren. Ze gaan samen met u na of een maatschap een aangewezen piste is voor uw vermogens- en successieplanning.